Ekram Maghroudi op01 februari 2018
  • Medicatiebewaking
  • Medicatiebegeleiding
  • Pharmacom
  • Medicom

Onderzoek verbetert begrijpelijkheid etiketteksten voor geneesmiddelen

Health Base heeft onderzoek gedaan naar de begrijpelijkheid van etiketteksten van geneesmiddelen. Het doel is om etiketteksten te optimaliseren, zodat patiënten ze beter begrijpen en het geneesmiddelgebruik verbetert. Per april worden de nieuwe etiketteksten toegepast.

Weet u wat het advies “felle zon of UV op de huid vermijden” betekent? Hoeveel tabletten neemt u dagelijks in bij het advies “2x per dag 2 tabletten”?
U begrijpt deze teksten misschien goed, maar veel mensen – vooral mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden – hadden moeite met deze instructies. Veel moeilijke etiketteksten bleken met relatief kleine wijzigingen te verbeteren. Per 1 april zullen de nieuwe etiketteksten worden toegepast in de systemen Pharmacom en Medicom.

Wat gaat er veranderen per 1 april?

De doseercodes en de gebruiksadviezen en -waarschuwingen worden op de etiketteksten aangepast. Dit zal automatisch met het uitleveren van de taxe worden gerealiseerd. Bij de doseercodes gaat het om relatief kleine wijzigingen (zie tabel 1). Bij de gebruiksadviezen- en waarschuwingen zijn alle bestaande teksten herzien op mogelijke verbeteringen. Vaak is dezelfde informatie in eenvoudigere woorden weergegeven. Soms zijn adviezen gesplitst naar meerdere regels, omdat sommige adviezen met een dubbele boodschap niet goed begrepen werden. In andere gevallen zijn adviezen komen te vervallen. Enkele voorbeelden van wijzigingen staan in tabel 1.

Medisch jargon, dubbele ontkenningen en vage adviezen

Bij de voorbereiding op deze herziening bekeek Ekram Maghroudi, onderzoekster bij Health Base, welke onderdelen van etikettekst tot begripsproblemen leiden. Hierbij was extra aandacht voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Ze werd begeleid door een team met daarin experts van de Vrije Universiteit, het NIVEL, Pharos, de KNMP, het NHG en het Centrum voor Patiënt en Geneesmiddel.
Ze vond elf taalkundige onderdelen van de etikettekst, die het begrip beïnvloeden. Veel etiketteksten bevatten medisch jargon (granules), ontkenningen (niet onverdund) of vage adviezen (niet kauwen of zuigen). Soms zijn bij de verbetering enkele nuances weggevallen. De projectgroep was van mening dat het in sommige gevallen verantwoord was, om eenvoudige taal de voorkeur te geven boven ‘farmaceutische juistheid’. Zo is het gebruiksadvies ‘niet omschudden voor gebruik’ vervangen door ‘niet schudden voor gebruik’.

Handleiding en e-learning voor assistenten

De onderzoekers hebben een handleiding opgesteld, met de uitgangspunten die gebruikt zijn bij het verbeteren van de etiketteksten. Deze uitgangspunten zullen ook gebruikt worden bij formuleren van etiketteksten voor nieuwe geneesmiddelen. Op basis van de handleiding zal een e-learning worden ontwikkeld om het gebruik van begrijpelijke etiketteksten door apothekersassistenten te ondersteunen. Deze e-learning wordt in samenwerking met het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik gerealiseerd en zal vanaf april voor de eerste 500 gebruikers gratis te volgen zijn. Inhoudelijk zal de apotheek extra aandacht moeten besteden aan de volgende situaties:

Bij meermaal daags gebruik is specifieke begeleiding nodig.
Veel mensen nemen een onjuist aantal geneesmiddelen in bij meermaal daags gebruik. De beste oplossing is om een doseercode te kiezen voor specifieke dagdelen: bij tweemaal daags gebruik van twee tabletten, kies je het beste voor: ‘ochtend: 2 tabletten, avond: 2 tabletten’. Health Base zal een tabel beschikbaar stellen met daarin de meest gebruikte doseercodes voor meermaal daags gebruik, en alternatieve doseercodes die naar een specifiek dagdeel verwijzen.

Eten en geneesmiddelen 
Een ander lastig onderdeel is het afstemmen van geneesmiddelgebruik en de maaltijd. Veel geneesmiddelen kunnen het beste op de lege maag worden ingenomen, en daarom is het verstandig om een bepaalde periode voor en een bepaalde periode na inname van het geneesmiddel, niet te eten.
Het blijkt dat instructies die dergelijke situaties proberen te beschrijven, moeilijk begrepen worden. In de adviezen wordt dit nu ondervangen door adviezen zoveel mogelijk te splitsen in een advies ‘voor innemen’ en een advies ‘na innemen’ (zie tabel 1 voor een voorbeeld). Hoewel we dit niet onderzocht hebben, verwachten we dat dergelijke instructies het best begrepen worden wanneer de apotheek met de patiënt de innamemomenten vaststelt, mede in relatie tot de maaltijden.

Tot slot

In dit project heeft Health Base een deel van de problemen rondom etiketteksten kunnen aanpakken, en verbeteringen gerealiseerd. Leerpunten zijn dat bepaalde informatie op het etiket ingewikkeld is, en dat een etiket niet los staat van mondelinge en extra schriftelijke voorlichting. Daarom is het belangrijk dat het etiket, de uitgiftebegeleiding en geneesmiddelinformatie voor de patiënt (GIP) elkaar aanvullen. Deze informatiebronnen, zullen met de voorlichting van de zorgverleners de patiënt moeten ondersteunen in het juist gebruiken van medicijnen. Medewerkers van Stichting Health Base zullen zich blijven inzetten om deze processen te ondersteunen en verder te verbeteren.

Tabel 1. Voorbeelden van wijzigingen in doseercodes, gebruiksadviezen en –waarschuwingen

  • Sander Borgsteede Apotheker
  • Vesna Eimermann Apotheker
  • Plonja Gudde Apotheker
  • Channah de Haas Apotheker
  • Ekram Maghroudi Onderzoeker patiënteninformatie
  • Marleen Olthoff Apotheker

Heeft u een vraag over dit bericht? 

Neem contact op
Delen via